Κυριακή 27 Νοεμβρίου 2011

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ (ΜΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΣΙΝΩΠΗΣ ΕΚΘΕΤΕΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ)


ΜΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΣΙΝΩΠΗΣ ΕΚΘΕΤΕΙ 
ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ


Εικόνα 1
Κατά τη διάρκεια της διήμερης παραμονής μας στη μικρή αλλά πανέμορφη Σινώπη του Πόντου είχαμε την ευκαιρία να δούμε πολλά από τα απομεινάρια του ελληνικού και βυζαντινού παρελθόντος της πόλης. Μας δόθηκε όμως η ευκαιρία να γνωρίσουμε και το άλλο πρόσωπο της μεγάλης πολιτιστικής (ή καλλίτερα εκπολιτιστικής) εκστρατείας στην οποία έχει επιδοθεί επιμελώς κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων το τουρκικό κράτος, προκειμένου αφενός να αυξήσει τα είδη υψηλά τουριστικά έσοδά του, αφετέρου να ενισχύσει τις προϋποθέσεις για την μελλοντική ένταξή του στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εικόνα 2
Το πρόσωπο αυτό, παρά τις προσπάθειες της επίσημης Τουρκίας να καλυφθεί ή να εξωραϊστεί, εμφανίζεται σε πολλές περιπτώσεις σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια, κυρίως στα μάτια των ελεύθερων επισκεπτών της (όπως κι εμείς). Των επισκεπτών δηλαδή, που δεν επιλέγουν για την ξενάγησή τους οργανωμένα ταξιδιωτικά γραφεία, για να οδηγηθούν ως άβουλα μέλη τουριστικών γκρουπ σε επιλεγμένους μνημειακούς χώρους επιμελώς διαμορφωμένους έτσι ώστε να προβάλουν την (επιθυμητή μεν πλασματική δε) εικόνα μιας σύγχρονης και ευρωπαϊκής Τουρκίας.
Εικόνα 3
Περιδιαβαίνοντας λοιπόν τους στενούς δρόμους και τα λιθόστρωτα της Σινώπης, παρατηρούσαμε τις χαρακτηριστικές καφετί τουριστικές πινακίδες, που οδηγούν στις θέσεις των διάφορων αξιοθέατων και αρχαίων μνημείων. Κάποιες από αυτές επέμεναν να υποδεικνύουν την θέση του ναού Μπαλατλάρ Κιλισεσί (εκκλησία του παλατιού), ο οποίος βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της παλιάς ελληνικής συνοικίας, εκτός των βυζαντινών τειχών της Σινώπης.
Ο παμπάλαιος αυτός ναός της Θεοτόκου ή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ ονομάζεται Μπαλατλάρ Κιλισεσί δηλαδή εκκλησία του παλατιού γιατί είχε χτιστεί από τους χριστιανούς ακριβώς στο κέντρο του γενικότερου οικοδομικού συμπλέγματος, που συνέθετε το τεράστιο παλάτι του Μιθριδάτη.
Εικόνα 4
 Η εκκλησία αυτή, αλλά και τα παλιότερα υπολείμματα των Μιθριδατικών κτισμάτων έχουν την παράδοξη ιδιαιτερότητα να βρίσκονται σε ιδιωτικό χώρο (που για κάποιους λόγους δεν έχει απαλλοτριωθεί από το τουρκικό κράτος) και ταυτοχρόνως να αποτελούν επισκέψιμο (χωρίς εισιτήριο) μνημείο.
Όπως προανέφερα, παντού υπάρχουν επιγραφές οι οποίες υποδεικνύουν το σημείο που βρίσκεται ο ναός, ενώ έξω από την κλειστή είσοδο του ιδιωτικού κτήματος, υπάρχει δίγλωσση επιγραφή με την ιστορία του ναού. Γεμάτος απορίες γι αυτή την πολύ παράδοξη περίπτωση μπήκα στον πειρασμό να αφαιρέσω το σύρμα, που έδενε τα δύο μέρη της σιδερόπορτας στην είσοδο του μικρού ιδιωτικού κτήματος. Εισήλθα δειλά, και περνώντας έναν μικρό καλλιεργημένο κήπο, βρέθηκα τελικά στην είσοδο του μνημείου.
Εκεί γνώρισα την απογοήτευση, που μοιραία καταλαμβάνει τον όποιον επισκέπτη θέλει να συγκαταλέγεται σ΄αυτό που λέμε «πολιτισμένο κόσμο». Περνώντας τον θόλο της εισόδου βρέθηκα μπροστά σε ένα οικτρό θέαμα ενός εγκαταλειμμένου μνημείου στο έλεος του χρόνου, των καιρικών συνθηκών και των διάφορων αφελών και απολίτιστων βαρβάρων, οι οποίοι έχουν μετατρέψει τους χώρους του ναού σε υπαίθρια τουαλέτα, αποπατώντας κάτω από τα απομεινάρια των αγιογραφιών.
Εικόνα 5
Μετά τα αρχικά ανάμικτα αισθήματα οργής και λύπης, διερωτήθηκα, όπως εύλογα θα έκανε ο κάθε άνθρωπος, πως είναι δυνατόν οι τουριστικές υπηρεσίες της Τουρκίας να διαφημίζουν ως επισκέψιμο ένα μνημείο βεβηλωμένο εκούσια ή ακούσια από τους πολίτες της χώρας τους και μάλιστα εντός χώρου, τον οποίο δεν μπορούν να ελέγξουν. Στην περίπτωση αυτή προφανώς έχουμε να κάνουμε με την περίπτωση του ορισμού της αφέλειας για να μη πω της βλακείας.
Τελειώνοντας όμως και για προσγειώσω τους χαμογελούντες, για την τουρκική ανοησία, αναγνώστες μας, τους παραπέμπω σε πολλά δικά μας μνημεία (της Ευβοίας μη εξαιρουμένης), που εμφανίζουν δυστυχώς την ίδια αν όχι χειρότερη εικόνα με αυτή του ναού της Θεοτόκου στη Σινώπη του Πόντου.

Αλέξανδρος Καλέμης



 

ΛΕΖΑΝΤΕΣ

Εικόνα 1
Πινακίδες έξω από την κλειστή πόρτα του ιδιωτικού κτήματος, οδηγούν στη θέση του μνημείου και εξιστορούν το παρελθόν της Μπαλατλάρ Κιλισεσί (εκκλησίας του παλατιού). 

Εικόνα 2
Η είσοδος του γενικότερου αρχαίου κτιριακού συγκροτήματος στο κέντρο του οποίου βρίσκεται ναός της Θεοτόκου της Σινώπης (Μπαλατλάρ Κιλισεσί).

Εικόνα 3
Η είσοδος του ναού. Συνύπαρξη γκράφιτι και αγιογραφιών.

Εικόνα 4
Κάτω από τον αγιογραφημένο θόλο του ναού κάποιοι από τους «εκπολιτισθέντες ευρωπαίους» κατοίκους της Σινώπης, φρόντισαν να αφήσουν τα ιστορικά ίχνη ολοκλήρωσης μίας εκ των βιολογικών τους αναγκών (μαύρο σημάδι στο κάτω αριστερό μέρος της φωτογραφίας).     
   
Εικόνα 5
Ότι έχει απομείνει από τις απροστάτευτες αγιογραφίες της Μπαλατλάρ Κιλισεσί (εκκλησίας του παλατιού), στη Σινώπη.

Πέμπτη 24 Νοεμβρίου 2011

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ (ΣΙΝΩΠΗ)


ΣΙΝΩΠΗ

Εικόνα1

 Η Σινώπη ήταν ένας από τους σταθμούς στις πόλεις του Πόντου που αποφασίσαμε να επισκεφθούμε κατά τη διάρκεια της τελευταίας μεγάλης περιοδείας μας στην Τουρκία. 

Πρόκειται για μια πραγματικά πανέμορφη παραλιακή πολιτειούλα, βρίθουσα μνημείων του ιστορικού παρελθόντος της, που αριθμεί σήμερα όχι περισσότερους από 25.000 κατοίκους. Βρίσκεται χτισμένη και από τις δύο πλευρές μιας μικρής χερσονήσου και θυμίζει έντονα, ως προς τον τρόπο δόμησής της, την δική μας Καστοριά, μόνο που εδώ αντί για τη λίμνη έχουμε τη Μαύρη Θάλασσα να περιβρέχει την επί της χερσονήσου μικρή πόλη.

Εικόνα 2
Τα 250 χλμ., που χωρίζουν τη Σινώπη από την Κασταμονή (επί το πλείστον ορεινή διαδρομή) καλύπτονται επίσης από άριστο επαρχιακό οδικό δίκτυο άρτι επισκευασμένο όπως διαπιστώσαμε.
Η Σινώπη είναι πανάρχαια πόλη με βαθιές ελληνικές ρίζες. Η ίδρυσή της χρονολογείται πριν από τον 7ο αι. π.Χ., όταν δημιουργήθηκε εκεί αποικία των Μιλησίων. Η μυθολογία θέλει ως πρώτο οικιστή της Σινώπης τον αργοναύτη Αυτόλυκο. Η Σινώπη οφείλει το όνομά της στη νύμφη Σινώπη, μία από τις βασίλισσες των Αμαζόνων, κόρη του ποταμού Ασωπού και φημισμένη ως η μεγάλη, μοναχική και άγρια παρθένος του Πόντου. Η Αμαζόνα Σινώπη συμβολίζει τον υπερήφανο χαρακτήρα του ποντιακού ελληνισμού, αφού απέρριψε ακόμη και τον έρωτα του Δία προκειμένου να ζει μοναχικά, αυτοδύναμα και ανεξάρτητα. 
Εικόνα 3
Στη Σινώπη, που υπήρξε για μεγάλο διάστημα μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας, γεννήθηκε το 404 π.Χ. ο περίφημος κυνικός φιλόσοφος Διογένης ο Κύων ή Σινωπεύς (πέθανε το 325 π.Χ.). Η ίδια πόλη φέρεται και ως η γενέτειρα του βασιλιά του Πόντου Μιθριδάτη Ζ΄ (135 π.Χ.). Η Σινώπη ως το πιο αγαπημένο μέρος διαμονής του Μιθριδάτη διακοσμήθηκε από αυτόν με ναούς, έργα τέχνης και λιμενικές εγκαταστάσεις, οι οποίες αποτελούσαν το κέντρο των εμπορικών συναλλαγών στη Μαύρη Θάλασσα. Το 69 π.Χ. η πόλη κατελήφθη από τον Λούκουλο, ενώ το 63 π.Χ. προσαρτήθηκε από τον Πομπήιο στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Γνωστή με το όνομα Colonia Julia Fetix, η Σινώπη γνώρισε μεγάλη ακμή και πλούτο επωφελούμενη από την Pax Romana.
Εικόνα 4
Η ακμή της Σινώπης συνεχίστηκε και κατά την εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ο απόστολος Ανδρέας ήταν αυτός που κήρυξε το Ευαγγέλιο στη Σινώπη και τοποθέτησε επίσκοπο τον Φιλόλογο. Στη Σινώπη έζησαν και μαρτύρησαν ο Άγιος Φωκάς ο Κηπουρός και ο Άγιος Φωκάς ο Θαυματουργός. Στη Σινώπη γεννήθηκε επίσης ο γνωστός αιρεσιάρχης του 2ου μ.Χ. αι. Μαρκίων. Το 1214 ο σουλτάνος Ιζάντ Ντιν Καϊκομπάτ την πήρε από τους Κομνηνούς της Τραπεζούντας. Το 1301 η πόλη περιήλθε στους εμίρηδες της Κασταμονής, που την ανακήρυξαν πρωτεύουσα του εμιράτου. Οι εμίρηδες, επιτρέποντας στους Γενοβέζους να εγκατασταθούν στην πόλη, κατέστησαν τη Σινώπη ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα του τότε κόσμου.
Εικόνα 5
Τις μεγαλύτερες καταστροφές της ιστορίας της η Σινώπη τις γνώρισε σχετικά προσφάτως (30 Νοεμβρίου 1853) κατά την έναρξη του κριμαϊκού πολέμου, όταν τμήμα του ρωσικού στόλου συνέτριψε  τον τουρκικό στόλο και προκάλεσε ανεπανόρθωτες ζημιές στα τείχη, στο λιμάνι και σε πολλά μνημεία της πόλης.
Η σημερινή Σινώπη διαθέτει ένα αξιόλογο αρχαιολογικό μουσείο σημαντικότερο έκθεμα του οποίου είναι μια σειρά πολύ παλαιών, εξαίρετων και ιδιαιτέρως πρωτότυπων βυζαντινών εικόνων, η φωτογράφηση των οποίων όμως απαγορεύεται αυστηρά. Ως σύγχρονο τουριστικό προϊόν της Σινώπης θεωρούνται οι χειροποίητες μινιατούρες πλοίων. Πολλές μικρές βιοτεχνίες κατασκευής μινιατουρών λειτουργούν στη Σινώπη ενώ οι βιτρίνες των καταστημάτων που τις πωλούν είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακές.
Στη Σινώπη εκτός των άλλων μνημείων σώζονται κάποιοι αξιόλογοι βυζαντινοί ναοί για τους οποίους όμως θα ασχοληθούμε στο επόμενο φύλλο μας.          
  


ΛΕΖΑΝΤΕΣ

Εικόνα 1
Ίχνη από τις οχυρώσεις του βυζαντινού λιμανιού της Σινώπης σώζονται μέχρι σήμερα.

Εικόνα 2
Δεκάδες επιτύμβιες στήλες με ελληνικές επιγραφές σωρεύονται στην αυλή του Μουσείου της Σινώπης. Εντυπωσιάζεται ο επισκέπτης όταν παρατηρεί συνύπαρξη προχριστιανικών επιγραφών με σχετικά σύγχρονες.

Εικόνα 3
Μαρμάρινο σύμπλεγμα από κτίριο ή ναό της αρχαίας Σινώπης.

Εικόνα 4
Παράσταση από βυζαντινό μωσαϊκό (Μουσείο Σινώπης).
   
Εικόνα 5
Μεταλλικός σταυρός και μικροαντικείμενα από βυζαντινό ναό, βρίσκονται σήμερα στις προθήκες του Μουσείου της Σινώπης.

Τρίτη 22 Νοεμβρίου 2011

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ (ΚΑΣΤΑΜΟΝΗ)


ΚΑΣΤΑΜΟΝΗ


Εικόνα 1
Με την Κασταμονή του Πόντου θα ασχοληθούμε σήμερα. Την επισκεφθήκαμε τον προπερασμένο Αύγουστο. Απέχει 490 χλμ. από την Κωνσταντινούπολη. Τα πρώτα 330 χλμ. καλύπτονται από τον μεγάλο εθνικό δρόμο Κωνσταντινούπολης- Άγκυρας και τα υπόλοιπα 160 από επαρχιακό οδικό δίκτυο, το οποίο όμως έχει βελτιωθεί πολύ κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας που ταξιδεύουμε στην Τουρκία. Το μεγαλύτερο διάστημα του δικτύου αυτού αποτελείται από δρόμους δύο ρευμάτων με διαχωριστικό κράσπεδο.
Εικόνα 2
Ένα άλλο δείγμα προόδου και έξυπνης τουριστικής εκμετάλλευσης από τους Τούρκους κάθε ξεχωριστής περιοχής της πατρίδας τους είναι και το ορεινό θέρετρο του Ιλγκάζ, το οποίο βρίσκεται λίγα χλμ. πριν από την Κασταμονή. Το τεράστιο ορεινό πάρκο είναι ελεγχόμενο και η είσοδος του κάθε αυτοκινήτου κοστολογείται γύρω στα 3-4 ευρώ. Περιέχει πολλές εγκαταστάσεις (ξενοδοχεία, εστιατόρια, μάρκετ κ.α.). Ένα μεγάλο ξενοδοχειακό συγκρότημα αυτού του πάρκου, λόγω και της ζέστης των ημερών του ταξιδιού μας, επιλέξαμε για τις διανυκτερεύσεις μας.   
Εικόνα 3
Η χαριτωμένη επαρχιακή πόλη της σύγχρονης Κασταμονής των 60.000 κατοίκων, απλώνεται στους πρόποδες των πευκόφυτων βουνών Ιλγκάζ Νταγκλαρί. Πριν 30 χρόνια η Κασταμονή αριθμούσε μόνο 25.000 κατοίκους.  
Το ιστορικό κέντρο της Κασταμονής απαρτίζεται κυρίως από γραφικά ξύλινα σπίτια, χτισμένα γύρω από ένα ευρύ ύψωμα, που έχει σαν κορυφαία απόληξη τα ερείπια ενός εντυπωσιακού βυζαντινού φρουρίου. 
Η σημερινή Κασταμονή (Kastamonu) ταυτίζεται με την βυζαντινή πολιτεία Κασταμών, στην οποία έδρευε επισκοπή. Μετά από συνεχείς εναλλαγές κατακτητών η πόλη προσαρτήθηκε οριστικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1393 από τον Βαγιαζίτ Α΄. Το ελληνικό στοιχείο της Κασταμονής ήταν έντονο από τα χρόνια του Βυζαντίου μέχρι και την περίοδο, που επακολούθησε της Μικρασιατικής καταστροφής και της συμφωνίας για την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας (1923-1925). 
Εικόνα 4
Τα τουριστικά ενδιαφέροντα της Κασταμονής μοιράζονται μεταξύ των πολλών και ομολογουμένως εντυπωσιακών τζαμιών της και αρκετών υπολειμμάτων του βυζαντινού παρελθόντος της. Στα τελευταία περιλαμβάνεται και το φρούριο, το οποίο χτίστηκε από τον Ιωάννη τον Κομνηνό λίγα χρόνια πριν η πόλη κατακτηθεί από τους Οθωμανούς. Οι κατακτητές της ολοκλήρωσαν το οχυρωματικό έργο, τμήματα του οποίου σώζονται μέχρι σήμερα στην κορυφή του υψώματος σε αρκετά καλή κατάσταση.
Εικόνα 5
Ανεβαίνοντας στο ψηλότερο μέρος των τειχών του φρουρίου είχα την ευκαιρία να απολαύσω μία μοναδική πανοραμική θέα ολόκληρης της πόλης. Ακριβώς κάτω από το κάστρο στα πιο ψηλά σημεία του λόφου απλώνεται η παλιά αρχοντική ελληνική συνοικία. Όπως μας γράφει στο βιβλίο του «Ιστορική Γεωγραφία της Μικράς Ασίας» ο Ιωάννης Καλφόγλου, στα τέλη του 19ου αιώνα η Κασταμονή κατοικούταν από 23.000 Μουσουλμάνους και 2.000 Ορθόδοξους. Στην πόλη παράγονταν τότε μάλλινα υφάσματα, κατεργασμένα δέρματα και σιδερένια σκεύη. Φημισμένη ήταν τότε η Κασταμονή για την μεγάλη της εμποροπανήγυρη κάθε Αύγουστο.
Εικόνα 6
Λίγα είναι πια τα ίχνη που θυμίζουν το ελληνικό παρελθόν της Κασταμονής και τα πιο πολλά από αυτά βρίσκονται στο Μουσείο της πόλης. Τα περισσότερα από τα ελληνικά αρχοντικά έχουν χάσει την ταυτότητά τους. Μεταξύ αυτών το ανακαινισμένο, γαλάζιο σήμερα, τριώροφο κτίριο (κάποιοι μας είπαν πως προορίζεται για ξενοδοχείο). Το κτίριο αυτό στέγαζε κάποτε την περίφημη Παπαζόγλειο Αστική Σχολή. Χτίστηκε το 1896 δίπλα στο ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, από τον οποίο σήμερα δεν υπάρχει ούτε ίχνος. Η λειτουργία της Σχολής σταμάτησε το 1922.
Τελειώνοντας θυμίζω πως στην Κασταμονή γεννήθηκε και μεγάλωσε ο φημισμένος λαϊκός μας συνθέτης Γιάννης Ετσειρίδης (1893-1942) γνωστότερος ως Γιοβάν Τσαούς (Γιάννης ο λοχίας).     

 ΛΕΖΑΝΤΕΣ
Εικόνα 1   
Άποψη από το Βυζαντινό κάστρο της Κασταμονής. Χτίστηκε από τον Ι. Κομνηνό.

Εικόνα 2   
Υποδεέστερο των ευβοϊκών ορεινών τοπίων, το πάρκο Ιλγκάζ της ορεινής Κασταμονής  είναι ωστόσο, αντίθετα με τις δικές μας περιοχές, δεόντως αξιοποιημένο και ως εκ τούτου πηγή σημαντικών εσόδων για τις τοπικές τουριστικές επιχειρήσεις.

Εικόνα 3   
Άποψη από την πάλαι ποτέ λαμπρή ελληνική συνοικία της Κασταμονής.

Εικόνα 4     
Ανακαινισμένο σήμερα κτίριο της Κασταμονής. Κάποτε ήταν ελληνικό αρχοντικό.

Εικόνα 5   
Η ανακαινισμένη σήμερα Παπαζόγλειος Σχολή. Όταν λειτουργούσε, πριν το 1922, διέθετε νηπιαγωγείο, παρθεναγωγείο, αρρεναγωγείο, αίθουσες συναθροίσεων και μικρό διαμέρισμα φιλοξενίας για το μητροπολίτη Σεβάστειας.   
 
Εικόνα 6   
Τουρκικά κανόνια διακοσμούν σήμερα το Βυζαντινό κάστρο της Κασταμονής.

Δευτέρα 21 Νοεμβρίου 2011

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ


ΤΟ ΑΔΟΞΟ ΤΕΛΟΣ ΕΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΞΩΚΛΗΣΙΟΥ 
ΣΤΗ ΦΩΚΑΙΑ


Εικόνα 1
Λίγα μίλια νότια της Αιολικής Κύμης, προς την πλευρά της Σμύρνης, άκμαζε κατά την αρχαιότητα η Ιωνική Φώκαια. Η διασταύρωση, που οδηγεί προς την αρχαία αλλά και τη νέα Φώκαια (φημισμένο τουριστικό θέρετρο της σύγχρονης Τουρκίας) βρίσκεται επί του αυτοκινητόδρομου Σμύρνης-Αλίαγκα, 6 χλμ. πριν την διασταύρωση της Κύμης. Μετά την επίσκεψη μας στην Κύμη, επιστρέφοντας στην Σμύρνη, αποφασίσαμε να παρακάμψουμε της πορείας μας και να επισκεφθούμε για λίγες ώρες την Φώκαια. Ακολουθήσαμε λοιπόν τον επαρχιακό δρόμο, που οδηγεί προς τη μικρή χερσόνησο της Φώκαιας με χαμηλή ταχύτητα προκειμένου να έχουμε την ευκαιρία εντοπισμού εναπομεινάντων ιχνών από τους αιώνες της ελληνικής παρουσίας. Και πράγματι τα ίχνη είναι πολλά και ενδιαφέροντα σε όλη αυτή τη διαδρομή. Ερείπια μικρών (ολοσχερώς εγκαταλειμμένων) χωριών, γκρεμισμένοι βυζαντινοί ανεμόμυλοι, πανδοχεία κ.α.
Εικόνα 2
Σε κάποιο σημείο της διαδρομής, κοντά σε ένα μεγάλο εργοτάξιο, ανάμεσα σε μηχανήματα, εργαλεία και σωρούς χωμάτων το μάτι της συζύγου μου εντόπισε φευγαλέα κάτι που ξεχώριζε. Η εμμονή της για μία ενδελεχή εξέταση του εν λόγου σημείου με προέτρεψε να κάνω μία μικρή αναστροφή και να σταματήσω στην άκρη του δρόμου ακριβώς απέναντι από τον εν λόγω χώρο. Όπως διαπιστώσαμε μετά την αποβίβασή μας ο χώρος αυτός ανοιγόταν και μπαζωνόταν από μπουλντόζες και άλλα μηχανήματα προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για εγκαταστάσεις κάποιου εργοστασίου, πρατηρίου καυσίμων ή κάτι τέτοιου. Αυτό που ξεχώριζε ανάμεσα στον συρφετό μηχανημάτων, χωμάτων, ξύλων, σιδηρικών και σκουπιδιών ήταν ό,τι είχε απομείνει από ένα μικρό και (πάλαι ποτέ) όμορφο ελληνικό εξωκλήσι, που αντιστεκόταν ακόμη (ποιος ξέρει άραγε για πόσο διάστημα ακόμη) στους ρυθμούς του τουρκικού εκσυγχρονισμού. Η ηλικία του πρέπει να ήταν αρκετά μεγαλύτερη του ενός αιώνα, με δεδομένο πως ήδη κοντεύει ένας αιώνας από τότε που οι Έλληνες εγκατέλειψαν τις πατρίδες τους στη Μικρά Ασία.
Εικόνα3
Το μισογκρεμισμένο εκκλησάκι ήταν το τελευταίο «όρθιο» κομμάτι του ισοπεδωμένου χώρου, που ετοιμαζόταν να «αναβαθμιστεί» και να υποδεχθεί τους «ναούς» της τεχνολογίας, από τους οποίους αντλεί πια τη δύναμή του ο σύγχρονος πολιτισμός, ακόμη και στην Τουρκία.
Η συγκίνηση μας ήταν αρκετά μεγάλη, όχι μόνο γιατί βρεθήκαμε μπροστά σε ένα άγνωστο ταπεινό ελληνικό μνημείο (τέτοια υπάρχουν χιλιάδες στην Τουρκία), αλλά γιατί η μοίρα επέλεξε εμάς για να απαθανατίσουμε τις τελευταίες στιγμές της «ζωής» του.
Σήμερα, ένα μήνα σχεδόν μετά την λήψη των φωτογραφιών, που δημοσιεύουμε, το εκκλησάκι πιθανότατα δεν θα υπάρχει πια. Θα έχει περάσει αθόρυβα στο παρελθόν, όπως ακριβώς αθόρυβα χτίστηκε από την ευλάβεια και το μόχθο των Μικρασιατών Ελλήνων και όπως αθόρυβα και διακριτικά δέχθηκε τις προσευχές των πιστών χριστιανών που πέρασαν το κατώφλι του.
Εικόνα 4
Θα έχει φύγει όμως και με την πίκρα πως κανένας αληθινά πολιτισμένος άνθρωπος Έλληνας ή Τούρκος, χριστιανός ή αλλόθρησκος δεν όρθωσε το ανάστημά του και δεν πρόβαλε τις αντιρρήσεις του για τον προδιαγεγραμμένο αφανισμό του και τη μετατροπή του σε σωρό μπάζων.
Αντιπαρερχόμενοι όμως την πραγματικότητα αγαπητοί αναγνώστες εμείς κλείνουμε ραντεβού στο επόμενο φύλλο της εφημερίδας μας με καινούριες καταγραφές εμπειριών από τις πρόσφατες περιοδείες μας στη γειτονική μας χώρα.





ΛΕΖΑΝΤΕΣ
Εικόνα 1
Τυχεροί άτυχοι σταθήκαμε εντοπίζοντας τυχαία στο μέσον της πορείας μας προς τη Φώκαια την ύπαρξη αυτού του υπό κατεδάφιση ελληνικού εξωκλησιού. Σε μας έλαχε η φωτογράφηση των τελευταίων στιγμών του.

Εικόνα 2
Θύτης και θύμα σε στιγμή πρόσκαιρης ανακωχής, λίγο πριν το έγκλημα. Η μπουλντόζα λίγες ώρες (ή έστω λίγες μέρες) μετά θα έχει ολοκληρώσει την εργασία της. Το εκκλησάκι θα έχει ισοπεδωθεί προκειμένου στη θέση του να ορθωθεί ένας από τους καινούριους ναούς του πολιτισμού. Ένα εργοστάσιο, ένα βενζινάδικο ή κάτι τέτοιο.

Εικόνα 3
Τα μεγαλύτερα εγκλήματα απέναντι στον πολιτισμό γίνονται πάντοτε ενυπόγραφα. Γιατί άραγε η Τουρκία να αποτελέσει την εξαίρεση;

Εικόνα 4
Τα εναπομείναντα υπολείμματα του εξωκλησιού, λίγο πριν μετατραπούν κι αυτά σε σωρούς άχρηστων μπάζων..

Αλέξανδρος Καλέμης